Bilimsel Araştırma Yöntemleri – Örnek 7: İçerik Analizi

Medya ve İletişim Bilimlerinde

Bilimsel Araştırma Yöntemlerine Örnekler

Örnek 7: İçerik Analizi

Problem: Propaganda toplulukları etkileme aracı olarak; onların duygu düşünce davranış ve hareketlerini etki altında tutabilmeyi, değiştirmeyi amaçlamaktadır ve örgütlü inandırma etkinliği olarak da tanımlayabileceğimiz propaganda çeşitli inandırıcı ya da ikna edici araçlarla fikirlerin ve değerlerin yayılmasını sağlamaktadır. Medya yapısı gereği kitlelere çok hızlı ulaşabilmesi nedeniyle en etkin propaganda araçlarından biridir.

Amaç: Bu çalışmanın genel amacı gündem belirlemede medyanın propaganda yöntemlerini kullanarak bunu nasıl gerçekleştirdiği üzerinde durmaktadır. Medyanın gündem belirlerken ekonomi-politiğinin etkisi üzerinde de durulacaktır.

Yöntem: Çalışmamızda içerik analizi yöntemini kullanarak, Türk basınında tirajı en yüksek, iki farklı siyasi görüşe sahip Zaman ve Hürriyet gazeteleri nitel veriler toplanarak incelenmiştir.

Örneklem ve Kapsam: Hürriyet gazetesi iktidar partisi AKP’ye muhalif, CHP’ye yakın söylemler üreten tavır sergilemektedir. Zaman gazetesi de iktidara yakın söylemler üreten,CHP’ye muhalif duran bir tavır sergilemektedir. İnceleme zamanı olarak CHP genel başkanı Deniz Baykal ve Ankara milletvekili Nesrin Baytok arasındaki ilişkiyi gösteren kasetin internet sitesinden yayınlanıp gazetelerin bu olayı haberleştirdiği gün ve CHP genel başkanın istifa etmesi ve sonrasındaki gün değerlendirmeye alınmıştır. 14 Mayıs 2010 tarihinden sonra ise gazeteler CHP genel başkanının belirleneceği genel kurultaya odaklanmıştır. Çalışmada olayın ortaya çıktığı 8 Mayıs tarihinden başlayarak her iki gazete de konuyla ilgili çıkan tüm haberler 14 Mayıs 2010 tarihine kadar inceleme kapsamına alınmıştır. Gazete haberlerinin tümünün incelemeye alınmasının nedeni, her iki gazetenin de konuyla ilgili CHP’ye karşı tutumlarını tespit edebilmektir.

Verilerin Analizi: Seçilen örneklem içerik çözümlemesi yöntemi kullanılarak nitel bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu doğrultuda kategoriler belirlenmış, seçilen haberler belirlenen kategorilere göre ayrılmış ve kodlanmıştır. Kategorilere göre kodlanmış haberlerin genel toplamları tespit edilerek, genel toplamların yüzdeleri alınmıştır. İçerik çözümlemesi yönteminin uygulanabilmesi için önce kategoriler belirlenmiştir. Kategorilerde dörtlü ölçek kullanılmıştır. Haber başlıklarının içeriği, CHP Genel Başkanı Deniz Baykal ile CHP Ankara Milletvekili Nesrin Baytok arasındaki ilişkinin kaset görüntülerini sorgulamayan, ayıplama içermeyen, eleştirmeyen, doğrudan onaylanmasa da her hangibir onaylamama içermeyen olumlu öğeler atfedilerek sunulmuşsa o başlık, “Olumlu Yönlendirme” kategorisinde değerlendirilmiştir. Bir haber başlığı, CHP Genel Başkanı Deniz Baykal ve CHP Ankara Milletvekili Nesrin Baytok arasında geçen kaset görüntüleri ile ilgili, Baykal ya da Baytok’u istifaya çağıran, aşağılama, ayıplama, alay etme, hakaret etme, küçük düşürmeşe içeren öğeler varsa, bu başlıklarla “Olumsuz Yönlendirme” kategorisi içinde değerlendirilmiştir.

Doğrudan hem olumlu hem de olumsuz yargı ve anlam içinde değerlendirilemeyecek başlıklar “Nötr” kategorisi içinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Başlıkların kimileri de “Belirsiz” kagerosinin içine yerleştirilmiştir. Bu kategorinin içine yerleştirilen başlıklar ancak haberin başlığına bakıldığında anlaşılmayan ancak haberin tam içeriği okunduktan sonra olumlu ya da olumsuz yönlendirme içeriğe sahip olduğu anlaşılabilen haber başlıklarıdır.

Sonuç: Zaman gazetesi bu süreçte dengeli bir yayın politikası izlerken, Hürriyet konuyla ilgili daha olumlu bir tavır takınmıştır ki, bu oran %75 gibi oldukça yüksek bir orandır. Ancak her iki gazete Baykal’ın parti genel kurultayında tekrar genel başkan adayı olmasını açıkça istememekte, Kemal Kılıçdaroğlu’nun adaylığı ve genel başkanlığı’nı ön plana çıkarmaktadır. Zaman bu konuda daha tarafsız davransa da Hürriyet açıkça Kılıçdaroğlu’nu desteklemektedir. Hürriyet araştırmaya konu olan 07.05.2010 tarihinden 14.05.2010 tarihine kadar olan en çok haberi yapmıştır. Öyle ki, gündemin birinci maddesidir. Tam 309 haber yayınlamıştır. O tarihlerde Zaman gazetesi ise 68 haber yayınlamıştır. Hürriyet, Zaman gazetesinden tam 4.5 kat daha fazla konuya önem ermiştir. Konu Hürriyet için en önemli meselelerden biri haline gelmiştir. Hürriyet konuyu Deniz Baykal’ın partinin genel başkanlığından çekilmesi için bir fırsat olarak değerlendirip, Kemal Kılıçdaroğlu’nun partinin başına getirmek istediği izlenimini vermektedir.

Kaynakça:

Murat Güreşçi, Türk Medyasında Propaganda Örneği: Deniz Baykal Kaset Skandalı, 1 . Uluslararası Medya Çalışmaları Sempozyumu Bildiri Kitabı, Antalya, 2013, s. 237 – 247.

Reklamlar

Bilimsel Araştırma Yöntemleri – Örnek 7: İçerik Analizi” üzerine bir yorum

  1. Geri bildirim: Bilimsel Araştırma Yöntemleri (Örnekler) | benimhaber

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s